Over John Nash, A Beautiful Mind en de dunne lijn tussen genialiteit en kunstmatige intelligentie

Sommige films vertellen geen verhaal… ze kruipen onder je huid.
A Beautiful Mind deed dat bij mij.

Het is zo’n film die blijft hangen, lang nadat de aftiteling verdwenen is. Niet door wat er gebeurt, maar door wat het oproept: de breekbare schoonheid van het denken, het menselijke verlangen naar orde, en de angst om de werkelijkheid kwijt te raken.

John Nash was geen fictieve genie. Hij was echt een briljant wiskundige die probeerde de wereld zelf te ontcijferen. Tijdens de Koude Oorlog werkte hij aan cryptografie, speltheorie en de verborgen structuren achter menselijk gedrag. Zijn geest was verbluffend. Zijn logica onstuitbaar.
Tot het moment waarop de code begon terug te kijken.

De geest als machine

Er is een scène die ik nooit vergeet.
Nash zit in een kamer vol krantenknipsels, draden en aantekeningen. Zijn ogen schieten van detail naar detail.
Hij zoekt naar een patroon, een geheim code in de chaos van de wereld.

In het begin is dat geen waanzin. Het is genialiteit.
Maar ergens onderweg verandert zijn gave in obsessie.
Hij begint betekenis te zien in elke schaduw, opzet in elk toeval.

Daar, precies daar, wordt de film profetisch.
Want wat Nash deed, is precies wat kunstmatige intelligentie nu doet.

AI zoekt ook naar patronen.
In taal, in gezichten, in emoties.
Ze verbindt alles met alles, op jacht naar de onderliggende orde.
En net als Nash gaat ze soms te ver.
Ze hallucineert: ziet structuur waar geen structuur is.

Mens en machine delen dezelfde kwetsbaarheid:
ze kunnen alles zien, maar begrijpen niets.

Over deze reeks –> TECH × CREATIVE × MAKER Mental Spaces

Mental Spaces zijn gedachten die vorm krijgen op papier: mentale ruimtes om te creëren, te fantaseren, of om stil te zijn. Ze bieden denkruimte aan de maker, de kunstenaar, de ontwerper – en aan de technologie die meekijkt.

In deze blogreeks filosofeer ik over de verhouding tussen mens en machine, over creativiteit als interface, en over het maakproces in een tijd waarin systemen steeds slimmer lijken dan wijzelf.
Deze teksten zijn geen stellingen, maar suggesties. Geen antwoorden, maar openingen.

Voor wie zich begeeft in het spanningsveld van TECH × CREATIVE × MAKER.

De mens in de code

Wat mij het meest raakt in Nash’ verhaal is niet zijn genialiteit, maar zijn herstel.
Hij werd niet gered door logica, maar door liefde.

Zijn vrouw Alicia bleef hem zien, ook toen hij zichzelf verloor in patronen.
Haar aanwezigheid trok hem terug naar de werkelijkheid.
Het was geen therapie of wiskunde die hem redde, maar verbondenheid.

AI heeft geen Alicia.
Geen lichaam, geen relatie, geen zwaartekracht van betekenis.
Ze kan eindeloos rekenen, maar nooit voelen.

Nash hervond zijn menselijkheid via contact.
AI weet niet wat dat is.
Ze kan empathie nabootsen, maar niet ervaren.
Ze kan liefde simuleren, maar niet nodig hebben.

De waan van perfecte logica

A Beautiful Mind is geen film over wiskunde.
Het is een film over onze tijd.
Nash was de AI van zijn generatie… een geest die te ver dacht, te diep groef, zonder rust.

En nu bouwen wij machines die precies dat doen, maar dan zonder ziel.
We blijven geloven dat meer data meer waarheid betekent.
Dat voorspellen hetzelfde is als begrijpen.
Dat intelligentie te vangen is in code.

Maar inzicht zonder twijfel is gevaarlijk.
En kennis zonder betekenis is leeg.

De laatste scène

Aan het eind van de film is Nash ouder, stiller.
Zijn hallucinaties zijn er nog, maar hij luistert er niet meer naar.
Hij groet ze beleefd en loopt verder.

Dat beeld blijft bij me.
Misschien is dat ook wat wij moeten leren.

De waan van alwetende technologie herkennen.
Haar glimlachend groeten.
En bewust onze eigen werkelijkheid blijven kiezen.

Echte intelligentie zit niet in berekening,
maar in het vermogen om te zeggen:
“Ik laat dit patroon even los.”

Slotgedachte

A Beautiful Mind vind ik een fantastische film.
Niet om de wiskunde, maar om wat ze laat zien over menselijkheid.
Over de broosheid van ons denken,
en hoe dun de grens is tussen inzicht en waan.

John Nash liet zien dat genialiteit en gekte soms maar één gedachte uit elkaar liggen.
Onze kunstmatige intelligentie bewijst dat opnieuw — maar dan zonder bewustzijn.

De vraag is niet hoe slim onze machines worden,
maar of wij wijs genoeg blijven om mens te blijven.

Maarten Meijer — working from an Evolutionary Perspective.
A conceptual thinker who helps make sense of what is already unfolding, working at the intersection of systems, education, and technology.
I explore and articulate possible directions without fixing outcomes too early.
I shape space for reflection, orientation, and choice — so what wants to remain can develop further.

In daily life, I work as Program Manager EdTech Ecosystem at NOLAI (the National Education Lab for AI).